Voor Nieuw Elan benadrukt Frans Langerak de menselijke maat: uiteindelijk gaat het niet om de cijfers, maar of de plannen ook echt worden uitgevoerd voor de inwoners van gemeente Alphen aan den Rijn. Dit gebeurt tijdens de gemeenteraadsvergadering van donderdag 9 juli, dit is een ‘financiële raad’. Op de agenda staan: vaststellen van Jaarstukken 2025, Voorjaarsnota 2026, Kadernota 202 en Coalitieakkoord 2026-2030. Maar, eerst geeft elke fractievoorzitter zijn mening over de stukken tijdens de Algemene Beschouwingen.

Hieronder staat de complete tekst zoals uitgesproken door fractievoorzitter van Nieuw Elan, Frans Langerak.

Inleiding

Namens Nieuw Elan geef ik onze visie op de jaarstukken 2025, de voorjaarsnota 2026, de kadernota 2027 en het coalitieakkoord 2026-2030.

Aan de cijfers die voor ons liggen, is hard gewerkt. Nieuw Elan wil dan ook de ambtelijke organisatie, het college en de griffie bedanken voor hun inspanningen. Duidelijk is dat de bomen, ook in onze gemeente, niet tot in de hemel groeien, en dat we als gemeente keuzes moeten maken.

Jaarstukken 2025

Wij zijn blij met de goedkeuring van de jaarstukken 2025 door de accountant. Dat betekent dat de jaarrekening een goed beeld geeft van de huidige financiële positie én dat deze voldoet aan de wet- en regelgeving.
Dat is op zich een compliment waard aan de organisatie en het college, maar een goedkeurende accountantsverklaring betekent niet automatisch dat alles goed is gegaan.

Als gemeenteraadsleden moeten wij verder proberen te kijken dan onze neus lang is. Wat de gemeente uitgeeft, heeft namelijk een directe impact op mensen; op hun straat, wijk of dorp. Op hun bestaanszekerheid en op hun welvaart. Op sportvoorzieningen, scholen en buurthuizen. Op het onderhoud van wegen, de riolering en de bruggen waarover wij dagelijks lopen en rijden.

Het is voor Nieuw Elan belangrijk of projecten ook echt worden gerealiseerd en of maatschappelijke investeringen hun doel bereiken. Doelmatig omgaan met gemeenschapsgeld van onze burgers is daarbij het uitgangspunt.

Over de jaarstukken 2025 heeft onze fractie vragen gesteld aan het college. Vooral over wat we verwachtten, met dubbel t, om uit te geven en wat er echt is uitgegeven. De antwoorden waren voor onze fractie voldoende.
Het college geeft aan dat sommige afwijkingen worden veroorzaakt door de gebruikte systematiek, of door onvoorziene omstandigheden. Wij begrijpen dat er aan de systematiek überhaupt wordt gewerkt, wat ook te zien in bij de voorjaars- en kadernota.

Wij zien dat de controle op orde is. Maar de komende jaren blijven financieel uitdagend, met stijgende kosten en nog steeds onzekerheid rondom het gemeentefonds.

Daarnaast hebben we de nodige investeringen voor de boeg, zoals in de nieuwbouwwijk Gnephoek. Wat Nieuw Elan betreft zijn de uitkomsten van deze jaarrekening een fundament om op verder te bouwen. We moeten aan de hand van de financiële stukken van vandaag vooral kritisch blijven sturen op maatschappelijke effecten voor onze inwoners en een financieel gezonde toekomst voor onze kinderen.

Voorjaarsnota 2026

Dan over de Voorjaarsnota, waarbij wordt bezien of de begroting nog aansluit bij de realiteit. Het goede nieuws is dat het begrotingssaldo licht verbeterd is, met € 0,3 miljoen. Tegelijkertijd blijft de structurele begroting nog altijd aanzienlijk negatief (€ 10 miljoen), wat betekent dat onze financiële uitdagingen, nog niet voorbij zijn.

Positief is dat het college de financiële beheersing heeft aangescherpt naar aanleiding van de afwijkingen in de Jaarstukken 2025, waarbij bijvoorbeeld een onttrekking uit de Reserve GREX niet was verwerkt. Uit de antwoorden op onze vragen wordt duidelijk dat voortaan de reservemutaties expliciet worden gecontroleerd en dat deze meegenomen worden in de reguliere monitoring. Dat is een verbetering die Nieuw Elan graag ziet.

Ook de jeugdzorg blijft een belangrijk aandachtspunt. Vanaf 2027 wordt de specialistische jeugdhulp regionaal ingekocht. Het college geeft aan dat de financiële risico's vergelijkbaar blijven met de huidige situatie en dat de lokale toegang bepalend blijft voor de kosten.

Verder zien we een budgetaanpassing voor onderwijshuisvesting: uit de beantwoording lijkt dat meerdere projecten nog in de voorbereidende fase zitten. Onze fractie spreekt de hoop en verwachting uit dat deze projecten nu daadwerkelijk in uitvoering komen en niet worden doorgeschoven. Wij begrijpen van de wethouder dat er vooral in samenspraak met de schoolbesturen naar oplossingen wordt gekeken.

De Voorjaarsnota laat zien dat het college de administratie verbetert en bijstuurt waar nodig, wat positief is.  Maar uiteindelijk gaat het niet alleen om sluitende cijfers.  Waar het om gaat is dat plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd, binnen het daarvoor beschikbare budget én dat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners de resultaten daarvan terugzien in hun directe leefomgeving. Daar zal Nieuw Elan het college ook de rest van dit jaar en de komende periode op blijven wijzen.

Kadernota 2027

Dan de Kadernota 2027. Deze is beleidsarm, omdat we wachten op de  uitwerking van het coalitieakkoord ‘Samen groeien naar de toekomst’. Daar kijken wij naar uit. Het akkoord is geschreven met een realistische financiële situatie voor ogen. De cijfers waarover we vanavond spreken laten zien dat de financiële ruimte beperkt is en er keuzes gemaakt zullen moeten worden.

We verwachten dit in de uitwerking van het coalitieakkoord terug te zien. Daarbij geldt dat wat ons betreft niet slechts de burger op moet draaien voor stijgende kosten, maar dat waar mogelijk – en zonder het voorzieningenniveau af te breken – kritisch kijken naar en bijsturen op de uitgavenkant, noodzakelijk is.

Naar 2030 toe lijken de structurele tekorten te verminderen. Ook de provincie stuurt hierop aan. Laten we op die weg voortgaan en ervoor zorgen dat we zelfstandig, financieel stabiel en met een beheersbare kostenplaats en voorbereid op de toekomst, de komende jaren tegemoet gaan.

Coalitieakkoord

Dan het coalitieakkoord. Met input van zowel de coalitie- als de nodige oppositiepartijen, ligt er een mooi akkoord. De uitwerking zal worden opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Dat zal de basis zijn voor de begrotingen in de komende jaren.

Als Nieuw Elan zijn wij blij met het terug op de voorgrond plaatsen van de menselijke maat, door minder bestuurlijke afstand te creëren, als overheid naar de burgers te luisteren in plaats van zaken op te leggen, afspraken na te komen en zichtbaar te zijn.
We willen daarbij dat iedereen in onze gemeente zijn of haar talenten optimaal kan ontwikkelen. Waar je bed ook staat en welke capaciteiten je ook hebt. Iedere Alphenaar doet ertoe.
We willen dat onze inwoners en kinderen hier prettig kunnen wonen, door meer huizen te bouwen en de bereikbaarheid te verbeteren. In elk geval óók in Koudekerk, het dorp dat al zo lang op nieuwe woningen wacht.
We willen de veiligheid monitoren en waar nodig preventief ingrijpen.

En, we willen dat onze wijken en dorpen veel groen en blauw hebben, zodat mensen in die buitenruimte kunnen spelen, sporten en recreëren.
Als mooie voorbeelden wil ik graag het Park Zegersloot aanhalen, waar mensen op het strand kunnen liggen, kunnen wandelen, waterskiën, skaten, aan hun fitbody kunnen werken, van de horeca gebruik kunnen maken en nog zoveel meer. En het skatepark Kenzy in Kerk en Zanen, wat een grote en kostbare klus is geweest, maar waar ontzettend veel kinderen en jongeren met veel plezier gebruik van maken.

We zijn geen verborgen parel in het Groene Hart, maar een echte parel. Dat willen we graag verder duidelijk maken, bijvoorbeeld door onze Romeinse roots actief te promoten en meer in te zetten op toerisme en recreatie. Door bedrijventerreinen uit te geven, zodat onze ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe ondernemers kunnen toetreden. Zodat onze inwoners en hun kinderen niet dagelijks de N11 en N207 op en af moeten om naar hun werk te reizen, maar zij meer binnen onze gemeente kunnen werken.

Ja, we willen verduurzamen en verder digitaliseren. Maar, alleen voor zover haalbaar én betaalbaar, en iedereen moet mee kunnen. Daarbij is het voor Nieuw Elan belangrijk om meer te sturen op kosten en efficiency, met minder externe inhuur, maar wel passend bij de groei en ambities van onze gemeente.

Frans Langerak
Fractievoorzitter Nieuw Elan
9 juli 2026